4.    Financieel risicomanagement

Het beleid is gericht op het adequaat beheersen van de geldstromen en het beschermen van het groepsvermogen tegen financiële risico’s.

4.1    Risico van clearingtransacties

Doordat TenneT energiebeurzen exploiteert, de veiling van de capaciteit op de buitenlandverbindingen verricht (deels in 2009 naar CASC-CWE (Capacity Allocation Service Company for the Central West-European Electricity market)), de subsidieregeling MEP uitvoert (per 1 januari 2009 overgedragen aan Senter Novem) en zorg draagt voor de handhaving van de energiebalans, worden omvangrijke geldstromen afgewikkeld. Het beleid is er op gericht om de risico’s samenhangend met de clearingtransacties van deze geldstromen te minimaliseren.

Energiebeurzen
De energiebeurzen sluiten overeenkomsten met participanten opdat handel uitsluitend kan plaatsvinden voor zover de verstrekte zekerheidstellingen als toereikend worden beschouwd. Deze zekerheidstellingen bestaan onder andere uit bankgaranties, liquide middelen en garanties van moederbedrijven.

Na totstandkoming van de transacties vindt verrekening plaats met deze zekerheidstellingen dan wel ontstaat een debiteurenpositie voor de verkopen en een crediteurenpositie voor de inkopen (uitsluitend bij APX Commodities Ltd.). In een dergelijk systeem worden eerst vorderingen en schulden met dezelfde partij onderling verrekend, vervolgens worden de vorderingen geïnd en de schulden betaald. Voor de debiteurenpositie zijn eveneens zekerheden gesteld.

Endex European Energy Derivates Exchange N.V. heeft haar clearing activiteiten uitbesteed aan ECC A.G. Hierdoor loopt Endex European Energy Derivates Exchange N.V. geen clearingrisico op de contracten.

Veiling van de capaciteit op de buitenlandverbindingen
TSO Auction B.V. sluit overeenkomsten met participanten opdat de geveilde capaciteit voor de jaar-, maand- en dagveiling wordt toegewezen uitsluitend voor zover de verstrekte zekerheidstellingen toereikend zijn. Deze zekerheidstellingen bestaan uit collaterals en bankgaranties. Na totstandkoming van de transacties vindt verrekening plaats.

Marktkoppeling
Met ingang van november 2006 wordt de dagelijkse beschikbare capaciteit tussen Nederland en België rechtstreeks via de beurzen verhandeld. Tegelijkertijd met de veiling van de capaciteit op de buitenlandverbindingen levert TenneT de energie, hetgeen via handel op de energiebeurzen in Nederland en België wordt gerealiseerd. De vorderingen en schulden van de marktpartijen worden onderling verrekend door de beurzen, waarvoor aldaar zekerheden zijn gesteld. De afrekening met Elia vindt na 2 maanden plaats waardoor een tijdelijke risicopositie bestaat. Dit risico wordt als laag ingeschat door TenneT.

Subsidiegelden MEP
De verstrekte MEP-subsidies worden gefinancierd door het ministerie van Economische Zaken en staat garant voor eventuele tekorten.

Handhaving van de energiebalans
TenneT TSO handhaaft de energiebalans. De hiermee samenhangende kosten worden gedekt uit de opbrengst uit onbalans die aan de programmaverantwoordelijke bedrijven wordt gefactureerd. Een surplus wordt op de tarieven voor systeem­diensten in mindering gebracht. Voor de verrekening met de programmaverantwoordelijke bedrijven zijn zekerheden gesteld bestaande uit bankgaranties en collaterals.

In het kader van de clearingtransacties heeft TenneT op haar balans middelen staan die niet vrij ter beschikking staan aan de groep. Deze zijn naar hun oorsprong als volgt te specificeren:

4.2    Treasuryrisico

Het beleid van TenneT is er op gericht om de treasury risico’s die inherent zijn aan de bedrijfsuitoefening zo veel mogelijk te beperken.

TenneT’s financieel risicomanagement wordt uitgevoerd door de afdeling Corporate Treasury. Dit geldt niet voor APX; die voert haar risicomanagement zelf uit.

Middelen die alleen na goedkeuring van de NMa, Energiekamer en marktpartijen vrijgegeven mogen worden, zijn nadrukkelijk gescheiden van die voortkomend uit operationele activiteiten. Deze niet vrij ter beschikking staande middelen zijn ondergebracht in de Stichting Beheer Doelgelden Landelijk Hoogspanningsnet.

Het raamwerk waarbinnen de treasury afdeling mag opereren is vastgelegd in het treasury statuut van TenneT en het Beheer- en Beleggingsreglement Doelgelden welke zijn goedgekeurd door de raad van commissarissen. De treasury afdeling rapporteert op kwartaalbasis aan de raad van commissarissen over de beheersing van treasury risico’s. Het gebruik van alle gangbare financiële instrumenten is toegestaan, mits de instrumenten uitsluitend ingezet worden om posities af te dekken. Het gebruik van financiële instrumenten zonder onderliggende waarde is uitdrukkelijk niet toegestaan.

De voornaamste treasury risico’s bestaan uit marktrisico, kredietrisico , liquiditeitsrisico en herfinancieringsrisico.

4.2.1    Marktrisico

De belangrijkste marktrisico’s waarmee TenneT wordt geconfronteerd zijn renterisico’s, valutarisico’s en grondstoffenprijs­risico’s.

Renterisico
Het renterisico van TenneT is het risico dat de betaalde vergoeding over het vreemd vermogen afwijkt van de hiervoor ontvangen vergoeding. Op basis van de voor TenneT van toepassing zijnde regulering ontvangt TenneT een vergoeding voor vreemd vermogen die is vastgesteld op 4,8% voor de periode 2008-2010.

Daarnaast heeft TenneT een aantal leningen met variabele rentes. Teneinde het renterisico te beheersen heeft TenneT op deze leningen renteswaps afgesloten waarbij de variabele rente is omgezet in een vaste rente. De renteswaps expireren overeenkomstig de aflossingsdatum van de onderliggende leningen.

TenneT analyseert haar renterisico met behulp van scenario-analyses. De rente exposure van TenneT is lineair.
Op basis van de netto financieringspositie per 31 december 2008 zou een stijging van de marktrente met 200 basispunten een stijging van de rentelasten van EUR 3,4 mln. betekenen. TenneT heeft een substantieel deel van dit renterisico afgedekt met renteswap’s. Een rentestijging van 200 basispunten betekent een positieve ontwikkeling op de waarde van deze renteswaps van EUR 1,3 mln.

Valutarisico
De activiteiten van TenneT zijn voornamelijk in de eurozone geconcentreerd, waardoor slechts beperkt valutarisico gelopen wordt. Het beleid van TenneT is om valutatransactierisico zo veel mogelijk in te dekken. Translatierisico, samenhangend met deelnemingen in het eigen vermogen van dochtermaatschappijen, wordt in principe niet afgedekt. Dit risico wordt als inherent aan het zaken doen in niet-eurolanden beschouwd.

In verband met het BritNed-project loopt TenneT een transactierisico in GBP. De posities in GBP voortvloeiende uit de investeringskasstromen zijn derhalve ingedekt door middel van valutatermijncontracten met financiële partijen.

Indien TenneT de pondenposities niet had ingedekt en de euro zou appreciëren of depreciëren met 20% ten opzichte van de Britse pond, dan zouden de projectkosten EUR 2,3 mln. lager, respectievelijk hoger zijn geweest. Een stijging van de termijnkoers met 20% zou een positieve invloed op de waarde van de termijncontracten hebben van EUR 2,3 mln.

Grondstoffenprijsrisico
TenneT loopt een zeker risico op de prijzen van grondstoffen zoals koper, lood, aluminium en olie (commodities). TenneT heeft het beleid om het prijsrisico in verband met deze posities in te dekken, voor zover timing en omvang van deze posities met voldoende zekerheid in te schatten is.

4.2.2    Kredietrisico

TenneT heeft beleid vastgesteld omtrent het managen van haar kredietrisico’s. Kredietrisico komt onder andere voort uit transacties met en aangehouden posities bij financiële instellingen. Daarnaast loopt TenneT een kredietrisico uit hoofde van haar debiteuren. Het maximale kredietrisico per balansdatum bedraagt EUR 1,3 mld. (2007: EUR 1,6 mld.).

Voor het uitzetten van middelen en het aangaan van financiële derivaten gelden concentratielimieten en de voorwaarde dat de tegenpartij minimaal een credit rating van AA- moet hebben. De looptijd van deposito’s wordt afgestemd op het verwachte tijdstip van inzetten van deze middelen.

TenneT TSO had op balansdatum EUR 64 mln. aan gelden bij tegenpartijen uitstaan (2007: EUR 0 ). Stichting Beheer Doelgelden Landelijk Hoogspanningsnet had op balansdatum EUR 167 mln. aan gelden bij tegenpartijen uitstaan (2007: EUR 44 mln.).

4.2.3    Liquiditeitsrisico

Het liquiditeitsrisico is het risico dat TenneT niet in staat zal zijn aan haar kortetermijn financiële verplichtingen te voldoen. Teneinde het liquiditeitsrisico te minimaliseren heeft TenneT kredietfaciliteiten tot haar beschikking om fluctuaties op te vangen. De omvang van de kredietfaciliteiten is van dien aard dat eventuele nadelige ontwikkelingen en gebeurtenissen op financieel gebied opgevangen kunnen worden en de voortgang in de dagelijkse operaties wordt gewaarborgd.

Op balansdatum had TenneT (TenneT TSO + TenneT Holding) een totaal van EUR 512 mln. aan (vrije) liquide middelen en ongebruikte kredietruimte tot haar beschikking.

De vervalkalender van de financiële verplichtingen per 31 december 2008 en per 31 december 2007 in 5 verschillende intervallen wordt gepresenteerd op een niet-verdisconteerde basis.
Op basis van de vervalkalender 2008 kan worden geconcludeerd dat TenneT een beperkt liquiditeitsrisico loopt. Van het saldo dat binnen 1 maand vervalt heeft 74,6% (2007: 63%) een tegenhanger onder de financiële activa. De aflossing van de lening van EUR 200 mln. wordt waarschijnlijk gedekt door kredietfaciliteiten waarover TenneT thans in onderhandeling is.

4.2.4    Herfinancieringsrisico

Herfinancieringsrisico is het risico dat er geen financiering tegen redelijke condities beschikbaar is in de geld- of kapitaalmarkt op het moment dat bestaande financieringsarrangementen komen te vervallen. De mondiale kredietcrisis heeft dit risico hernieuwd onder de aandacht gebracht. TenneT heeft in 2009 een substantiële herfinancieringsbehoefte, EUR 690 mln. (EUR 480 mln. aan bestaande bankfaciliteiten en EUR 210 mln. aan leningen loopt af in 2009). TenneT tracht dit risico te managen door ruim voor de vervaldatum van bestaande financieringen onderhandelingen met geldverschaffers te starten en tevens door financieringsbronnen te diversificeren, waardoor de afhankelijkheid van de bankmarkt zal afnemen.

Begin van de pagina ↑