Mel Kroon ziet veel nieuwe uitdagingen

‘De maatschappij maakt ons inventief’

TenneT heeft de laatste jaren een innovatieimpuls gekregen. Dat is een rechtstreeks gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen, zoals marktwerking in Europa en ingezette verduurzaming van de energievoorziening. Directievoorzitter Mel Kroon: "De maatschappij vraagt om duurzame ontwikkeling, TenneT wil hierin voorop lopen."

TenneT speelt een actieve rol in de ontwikkeling van een Noordwest-Europese energiemarkt. Wat Mel Kroon betreft is Nederland binnenkort de energy hub van Noordwest Europa en is TenneT actief betrokken bij de inpassing van duurzame elektriciteit, waaronder grootschalige wind op zee. Toen Mel Kroon begon bij TenneT in 2002 waren er voor netbeheerders vrij weinig prikkels om te innoveren. "De componenten waaruit onze lijnen en stations bestaan kenmerken zich al heel lang door een hoge mate van betrouwbaarheid, gedurende hun hele levensduur. En dat is voor ons nog steeds erg belangrijk: TenneT wordt afgerekend op zekerheid van levering. Dus die focus blijft. Er zijn echter tal van maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de ontwikkeling van de Noordwest-Europese markt, de nationale en internationale vraag van de markt om meer transportcapaciteit en het verbinden van markten. Daarvan profiteren de Nederlandse consumenten, bedrijven en de Nederlandse economie. Ook de verduurzaming van de energievoorziening vraagt om een internationaal kader."

Energieknooppunt

De beslissing om in 2004 in NorNed, de onderzeese kabel tussen Noorwegen en Nederland, te investeren is volgens de directievoorzitter een van de voorbeelden dat TenneT wel degelijk gericht is op nieuwe ontwikkelingen die bijdragen aan zowel marktkoppeling als het beschikbaar stellen van waterkracht voor de Europese markt. "We hebben ons toen niet laten weerhouden door mensen die zeiden: 'De Betuwelijn is ook twee keer zo duur geworden.' We durfden het risico te nemen, omdat we overtuigd waren dat de kabel een grote sociaaleconomische bijdrage voor Nederland zou leveren." TenneT vernieuwt inmiddels volop. Dat Nederland voorop loopt in de ontwikkeling van een Noordwest-Europese markt ligt volgens Kroon voor de hand. "We hebben een in verhouding kleine thuismarkt, waardoor we gedwongen zijn om eerder Europees te denken. En door onze ligging zijn wij uitermate geschikt als energieknooppunt in de Europese markt. We mogen trots zijn op innovaties zoals de koppeling van energiemarkten."

Om de marktwerking te bevorderen blijft TenneT investeren in verbindingen met het buitenland. In 2009 worden haalbaarheidsstudies afgerond voor een onderzeese elektriciteitskabel naar Denemarken - met een groot potentieel aan windenergie - en een tweede NorNed-verbinding. Verder wordt er nu al intensiever samengewerkt met Duitse TSO's. Intussen lijkt Nederland zich ook te ontwikkelen van een importeur van stroom naar een exporteur.

"Nederland is een gunstige vestigingslocatie voor producenten die leveren voor de Europese markt. Dat komt niet alleen door bijvoorbeeld goede aanvoermogelijkheden van brandstoffen en de aanwezigheid van koelwater, maar ook vanwege de kwaliteit van het transportnet." De komst van nieuwe productie-eenheden draagt bij aan de verdere leveringszekerheid en de ontwikkeling van de Nederlandse economie. TenneT zorgt ervoor dat het net die ontwikkelingen aan kan. Hiervoor investeren we komende jaren miljarden in nieuwe uitbreidingen.

Slimme netten

Een andere maatschappelijke ontwikkeling die innovatie stimuleert is de gewenste verduurzaming van de energievoorziening. TenneT bekijkt hoe de grote windparken op zee straks zo efficiënt mogelijk op het net kunnen worden aangesloten. Kroon schetst verder een toekomst van slimme meters en netten die - dankzij een toenemende decentrale opwekking (WKK, windmolens en zonnepanelen) - 'heen en weer' werken. "Het gaat om slimme vraag- en aanbodsturing. Deze ontwikkelingen vragen een flexibilisering van het systeem; als het 's nachts op zee fors waait en er veel duurzame stroom wordt geproduceerd, moeten we deze ergens kunnen bufferen omdat ons verbruik dan zeer laag is. Daarom moeten we ook kijken naar nieuwe opslagmogelijkheden, zoals een energie-eiland, waterkracht in mijnschachten of een elektrisch wagenpark van één miljoen stuks. TenneT kan bij zulke innovaties een grote bijdrage leveren."

Wintrackmasten

Volgens Kroon heeft TenneT duidelijk meer oor gekregen voor maatschappelijke wensen en verlangens. Dat moet ook wel: "De maatschappij verlangt van ons dat we inventief zijn. Dat zie je ook nu al, bij de aanleg van de ondergrondse 380 kV-kabel in de Randstad, met twintig kilometer de langste in zijn soort. TenneT legt deze zwaarste transportverbindingen bij voorkeur bovengronds aan, omdat dit goedkoper en zekerder is."

Nog een voorbeeld van hoe 'maatschappelijke vraag' innovatie in de hand werkt, is de Wintrackmast: "Die is een rechtstreeks gevolg van de discussie over het effect van elektromagnetische (EM) velden op de gezondheid. Toen het ministerie van VROM de norm voor straling aanscherpte, hebben we onze hakken niet in het zand gezet. In plaats daarvan hebben we onze creatieve geesten de ruimte gegeven. Binnen de organisatie bleken goede ideeën te bestaan hoe je deze EM-velden rondom masten kunt beperken. Uiteindelijk leidde dit tot een mast waarbij de kabels in een cirkelvorm zijn opgehangen.

Dit dempt als het ware de EM-velden, waardoor ze kleiner zijn. Daardoor mag er aanzienlijk dichterbij zo'n Wintrackmast worden gebouwd dan rondom de huidige masten."

Open geest

Een open geest is niet alleen intern nodig, ook extern, benadrukt Kroon. In Europa gaan organisaties zoals TenneT steeds intensiever samenwerken. De Europese handel dwingt tot intensievere internationale samenwerking. Zo werkt TenneT samen met RWE Transportnetz Strom in een speciaal veiligheidscentrum dat de elektriciteitsstromen tussen beide landen in de gaten houdt. Volgens Kroon kan zijn organisatie nog veel van andere TSO's leren, bijvoorbeeld over efficiency in het bouwen en het transport. "Internationale samenwerking is essentieel voor versterking van de markt. Bovendien kun je veel van elkaars werkwijze en ervaring leren." TenneT is nog lang niet klaar met innoveren, volgens een ambitieuze Kroon: "We zijn een van de belangrijkste elektriciteitsgebruikers van het land. Met innovatie willen we onze netverliezen verder beperken. Als we daar in de toekomst een kwart vanaf kunnen halen, dan bereiken we al heel veel."